Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/disanoor/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 36

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/disanoor/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 36

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/disanoor/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 36

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/disanoor/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 36

مفاهیم روشنایی


Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/disanoor/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 36

مقدمه:

امروزه، روشنایی یکی از عوامل فیزیکی مهم در محیط های مسکونی، اداری و صنعتی است. تجربه و تحقیقات نشان داده است که طراحی و اجرا درست و اصولی سیستم روشنایی در زندگی روزمره تاثیر به سزایی دارد و در محیط های صنعتی موجب بهبود کیفیت محصولات تولیدی می شود. از سوی دیگر روشنایی در زمینه های اقتصادی، ایمنی، زیبایی، سلامت و روان اهمیت ویژه ای دارد. روشنایی با شدت و کیفیت مناسب از خستگی چشم جلوگیری می کند و میتواند از نظر روانی نیز حس آرامش و امنیت را به انسان القا کند.
علاوه براین اگر چیدمان،آرایش لامپ یا چراغ و نوع آنها در دکوراسیون بر پایه بهینه‌سازی سیستم طراحی روشنایی باشد؛ می‌توان دربرابر تولید روشنایی مناسب، از اتلاف و اصراف انرژی نیز جلوگیری نمود. در این مقاله تمامی المان‌های مهم در طراحی روشنایی و نحوه محاسبه آن ها شرح داده می‌شود.

ماهیت نور:

از دیرباز ماهیت نور نظر بسیاری از دانشمندان را به خود جلب کرده است و هر یک نظریه متفاوتی ارائه کردند. هر کدام از نظریه‌ها پاسخگویه یکسری پدیده ها بودند بنابراین رد آنها صحیح نبود. در نتیجه دو دانشمند آلمانی و فرانسوی پیشنهاد نظریه تلفیقی ذره ای موجی نور را مطرح کردند. بر اساس این نظریه، نور در بعضی مواقع از خود خاصیت ذره‌ای و در برخی موارد دیگر خاصیت موجی نشان می دهد. در نتیجه می توان از تمامی نظریه‌ها اینگونه برداشت کرد که نور بر دو اصل فوتونی بودن ذرات نور و موجی بودن نور استوار است.

نور مرئی:

نور یا به عبارت بهتر نور مرئی بخشی از طیف امواج الکترومغناطیسی است که با چشم قابل مشاهده است. طول موج نور مرئی بین 380 تا740 نانو متر می باشد. نور مرئی شامل تنها 6 رنگ اصلی می‌باشد که این 6 رنگ به ترتیب در جهت کاهش طول موج شامل قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی و بنفش می باشد که در بعضی مقالات رنگ نیلی را قبل از رنگ آبی وارد می کنند.به این 6 رنگ اصلی که تنها از یک طول موج تشکیل شده باشند را رنگ‌های خالص یا طیفی می گویند. سایر رنگ ها نیز از ترکیب طول موج‌های مختلف نور مرئی به وجود می‌آیند.

تصویر طیف نور مرئی و اطلاعات انواع نور
طیف نور مرئی

شبکیه چشم انسان دارای سلول‌های RGC است که اطلاعات مشاهده شده را دریافت می کنند. این سلول‌ها به نور آبی حساس هستند و در صورت برخورد نور آبی با چشم از ترشح هورمونی به نام ملاتونین جلوگیری می‌کنند. هورمون ملاتونین در شب و برای خواب راحت ترشح می شود و به همین جهت سرکوب این هورمون در طول روز مارا بیدار نگه می دارد. بنابراین نور پردازی و طراحی روشنایی محل هایی که در شبانه روز با آن‌ها سرو کار داریم در خواب و بیداری، آرامش و راحتی، کار و تمرکز تاثیر به سزایی دارد. در مباحث نورپردازی و طراحی روشنایی کمیت‌های مهمی وجود دارند که قبل از طراحی و نور پردازی بهتر است آن‌ها را به خوبی بشناسیم که در ادامه به شرح آن ها می پردازیم.

کمیت های اساسی روشنایی:

در این بخش به معرفی مهم ترین کمیت های روشنایی می پردازیم:

شار نوری (Luminous Flux):

شار نوری مقدار کل پرتوهایی است که از یک منبع نوری در تمامی جهات ساطع می شود. واحد آن لومن (Lumen) یا به اختصار lm است.

نمایش شار نوری یک منبع نور
نمایش شار نوری یک منبع نور

هر چه شار یا لومن نوری بیشتر باشد منبع پرنور تر خواهد بود. به همین دلیل هنگام ارائه لامپ ها، بر روی محصولات لومن نوری آن ها درج می شود.

چراغ سقفی توکار (دانلایت) 12 وات برند دیسانور
چراغ سقفی توکار (دانلایت) 12 وات برند دیسانور

همانطور که در تصویر بالا مشاهده می کنید لومن نوری چراغ بالا بر رو بدنه آن درج شده است که مقدار آن 1200 می باشد. محصولات ال ای دی لومن نوری بالایی دارند به همین جهت جایگزین خوبی برای لامپ‌ یا چراغ‌های دیگر مانند: رشته ای، هالوژن، فلورسنت، بخار سدیم و انواع پرژکتورهستند.

در جدول زیر شار نور لامپ ها در توان برابر مقایسه شده است.
جدول مصرف انرژی لامپ و توان مصرفی
جدول مصرف انرژی لامپ و توان مصرفی

به بیان ساده محصولات ال ای دی با مصرف انرژی و توان کمتر نور بیشتری تولید می کند.

بهره نوری (Luminous Efficiency):

نسبت شار نوری به توان الکتریکی مصرفی لامپ را بازده نوری لامپ می گویند. واحد بهره نوری لومن بر وات (lm/w) است که در واقع نشان میدهد با مصرف هر وات چقدر نور تولید می کند. این پارامتر جهت مقایسه بازده اقتصادی منابع نوری است.

شدت نور (Luminous Intensity):

شدت نور در واقع مقدار نوری است که در یک جهت خاص ساطع می شود. واحد شدت نور کاندلا (cd) است. این کمیت با منحنی پخش شدت نور (Luminous Intensity distribution Curv)یا LDC نشان داده می شود.

نمایش شدت نور یک منبع نور
نمایش شدت نور یک منبع نور

منحنی پخش شدت نور(Luminous Intensity distribution Curv):

منحنی پخش نور برای هر لامپ یا چراغ  جهت پخش نور و شدت نوری آن را به نمایش می گذارد. در واقع منحنی پخش نور یک تصویر دو بعدی از توزیع فضایی نور لامپ ها و چراغ ها است. در کاتالوگ ارائه شده برای هر لامپ معمولا این منحنی برای هر محصول به صورت جداگانه کشیده شده است. به عنوان مثال همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید منحنی پخش نور مهتابی طرح FPL برند دیسانور در کاتالوگ آن درج شده است.

منحنی پخش نور مهتابی fpl برند دیسانور
منحنی پخش نور مهتابی fpl برند دیسانور

روش خواندن منحنی پخش نور به این صورت است که هر دایره یک شدت نور معینی را نشان میدهد و خطوط روی دایره نیز نشان دهنده زاویه نور دهی هستند. به عنوان مثال در منحنی پخش نور زیر نقطه A بیانگر این است که شدت نور لامپ مورد نظر در زاویه 30 درجه برابر 400cd است. در مجموع برای بدست آوردن شدت نور در هر زاویه ، در همان زاویه خطی عمود بر دایره‌ها رسم کرده محل برخورد خط با منحنی شدت نور را مشخص می‌کند.

شدت روشنایی(illuminance):

شدت روشنایی مهم ترین المان در طراحی روشنایی محسوب می شود. شدت روشنایی میزان شار نوری است که بر واحد سطح می تابد. واحد(Lux) آن لوکس است.

نمایش شدت روشنایی یک منبع نور
نمایش شدت روشنایی یک منبع نور

همانطور که از تعریف شدت روشنایی یا به اصطلاح رایج تر لوکس نوری مشخص است فرمول محاسبه آن به شکل زیر می باشد:

شار برحسب لومن بر مساحت سطح بر حسب متر مربع
شار برحسب لومن بر مساحت سطح بر حسب متر مربع

شدت روشنایی با دستگاهی به نام لوکس متر اندازه گیری می‌شود.در استانداردهای مختلف شدت روشنایی ایده‌آل برای مکان های مختلف مانند سالن مطالعه، نشیمن، فروشگاها و غیره ارائه شده است.

به عنوان مثال در جدول زیر بخشی از یک نمونه استاندارد لوکس نوری نمایش داده شده است:

جدول استاندارد لوکس نوری
جدول استاندارد لوکس نوری

درخشندگی (Luminance):

یکی از مشخص ترین پارامترهایی که چشم انسان به سرعت متوجه آن می‌شود درخشندگی است. درخشندگی میزان روشنایی منبع نور ومیزان انعکاس سطح را نشان می دهد و درواقع به جنس و رنگ سطح مورد نظر وابسته است.
هر چه درخشش بیشتر باشد به این معناست که نور متمرکز تر بوده و یا سطح دارای انعکاس زیادی می‌باشد. در برخی مقالات از آن به تراکم نور نیز یاد می شود. درخشندگی به راحتی توسط چشم انسان قابل اندازه‌گیری است. همچنین میزان آن در محیط بسیار مهم است. اگر میزان آن کم باشد موجب تاریکی می شود و اگر زیاد باشد به چشم آسیب میرساند. واحد آن کاندلا بر متر مربع است که به آن نیت (Nit) نیز گفته می شود.

نمایش درخشندگی
نمایش درخشندگی

خیرگی ( Glare):

خیرگی یکی از عوامل آزاردهنده روشنایی است که حوزه دید رامحدود کرده و چشم و ذهن انسان را دچار خستگی می‌کند. خیرگی نتیجه استفاده از چراغ های نامناسب، قرار گرفتن چراغ‌ها و پنجره ها در موقعیت نامناسب و انعکاس بیش از اندازه سطوح می باشد. از این رو در طراحی روشنایی باید به آن توجه کرد.
محاسبات روشنایی توسط مهندسین روشنایی به صورت دقیق و با نرم افزارهای تخصصی (مانند دایالوکس) انجام می‌گیرد. این امر در صنایع روشنایی دیسانور نیز به صورت کاملا رایگان انجام می‌شود. مطالعه مختصر و آشنایی اولیه با کمیت‌های روشنایی برای تمامی کسانی که در حوزه روشنایی کار می‌کنند الزامی است. به همین دلیل در این مقاله سعی شده کمیت‌های مهم به زبان ساده توضیح داده شود.

هیچ داده ای یافت نشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دنبال چه چیزی میگردید ؟!